Reklam
Afyon Haber Sitesi I AfyonAjans.com

GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ (GAP) BİLGİ NOTU

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Türkiye’nin en büyük kalkınma projesidir.
GAP’tan Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa, Adıyaman, Kilis, Mardin, Batman, Şırnak ve
Siirt ili istifade etmektedir.
GAP Projesi; 22 baraj, 17 hidroelektrik santrali ve takriben 1 milyon 58 bin hektar
sulama alanından oluşmaktadır. GAP, Türkiye yüzölçümünün %10’unu, hidroelektrik
enerji potansiyelinin %16’sını ve tarım potansiyelinin %20’sini oluşturmaktadır.
GAP’ın en önemli iki su kaynağı Fırat ve Dicle nehirleridir. Fırat Nehrinin
sınırlarımız içindeki toplam yıllık su potansiyeli 32 milyar m 3 , Dicle Nehrinin ise
21 milyar m 3 ’tür. Ülkemizde 25 havzanın toplam su potansiyeli 186 milyar m 3 olup, bu
suyun %30’u GAP bölgesindedir.
GAP Projeleri 7’si Fırat havzasında, 6’sı ise Dicle havzasında olmak üzere
13 büyük projeden oluşmaktadır. Dünya’nın sayılı projelerinden olan GAP ile bölgenin
münbit toprakları suyla buluşmakta, sulu tarım vasıtasıyla başta bölge insanı olmak üzere
bütün Türkiye kalkınmaktadır.
Bölgenin kalkınması, vatandaşların refah seviyelerinin yükseltilmesi, işsizliğin
azaltılması, terör hadiselerinin azaltılması adına bölgenin makûs talihini değiştirecek
Güneydoğu Anadolu Projesi hazırlanmıştır.
GAP, her ne kadar Hükümetimizden önce başlatılmış bir proje olsa da 27 Mayıs 2008
tarihi proje için bir dönüm noktası olmuştur. 27 Mayıs 2008 tarihinde Cumhurbaşkanımız
Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın Diyarbakır’da açıkladığı GAP Eylem Planı ile birlikte
bölgedeki çalışmalar hızlanmış ve projeler birer birer tamamlanmaya başlamıştır.
Özellikle ödeneklerin 5 misline kadar arttırılmasıyla işler hızlanmıştır. GAP kapsamında
bulunan 9 ile Hükümetimiz döneminde suyla alakalı 50 milyar TL’lik muazzam bir
yatırım yapılmıştır.

GAP Eylem Planı tamamlandığında yılda;
 Sulama faydası 2,2 milyar $,
 Enerji faydası 4 milyar $,
 İçmesuyu faydası 546 milyon $ olmak üzere
Milli Ekonomiye yıllık katkısı toplam 6,746 milyar $ olacaktır. Ayrıca 1.270.000
kişiye istihdam imkânı sağlanacaktır.

İçmesuyu Temin Faaliyetleri
GAP muhtevasındaki 9 il ve pek çok ilçede içmesuyu temini hususunda çok önemli
projeler tamamlanmıştır. GAP kapsamında bulunan Diyarbakır, Adıyaman, Şanlıurfa,

3
Gaziantep, Kilis, Mardin ve İlçeleri, Şırnak ve İdil ilçesi ile Siirt ve ilçelerinde DSİ
tarafından tamamlanan tesislerle bugüne kadar toplam yıllık 810 milyon m³ içmesuyu
temin edilerek Bölgedeki illerin uzun vadeli ihtiyaçları karşılanmıştır.
Şanlıurfa’ya Atatürk Barajından içmesuyu verilmektedir. İnşa edilen içmesuyu
arıtma tesisi 1. Kademe, 2. Kademe, terfi merkezi ve ana dağıtım hatları ile yıllık
197 milyon m 3 içmesuyu verilmektedir. Şehrin 2050 yılına kadar olan içmesuyu ihtiyacı
karşılanmıştır. Şanlıurfa ilçelerinde (Birecik, Hilvan, Siverek, Suruç, Viranşehir) devam
eden 6 adet içmesuyu tesisinin inşaatı ise 2021 yılı sonuna kadar tamamlanarak yılda
toplam 73,87 milyon m 3 içmesuyu temin edilecektir.
Diyarbakır, bölgenin en büyük illerinden biri olup, şehre Dicle Barajından su
iletilmektedir. Bu kapsamda 25 km’lik isale hattı ve günlük arıtma kapasitesi 255.000 m 3
olan içmesuyu arıtma tesisi inşa edilerek şehre yıllık 128 milyon m 3 içmesuyu
verilmektedir. Diğer yandan Ergani ilçesinin içme suyu problemini çözmek için yılda
15,6 milyon metreküp içme suyu temin edecek isale hattı ve arıtma tesisinin inşaatı
tamamlanarak şehre su iletilmiştir.
Mardin'de Beyazsu Kaynağından alınan menba suyu, 127 kilometre isale hattı ile
Mardin şehir merkezi, Kızıltepe ve Nusaybin ilçeleri, Ortaköy, Şenyurt ve Gökçebağ
Beldeleri ile Civar köylere ulaştırılmıştır. Bölgede yaşayan vatandaşların 2045'e kadar
olan içme ve kullanma suyu ihtiyacı karşılanarak, yıllık 46,5 milyon metreküp içme suyu
sağlanmaktadır.
Adıyaman şehir merkezinin 2040 yılına kadar olan içmesuyu ihtiyacı, Çelikhan ilçesi
yakınlarındaki; Havşari, Çokpınar, Mir ve Balıksırtı kaynaklarından alınan menba
suyunun 35 km’lik isale hattı ile iletilmesiyle karşılanmıştır. Proje ile yıllık 20 milyon m 3
içmesuyu temin edilmiştir.
Şırnak’ta inşa edilen 48,7 km uzunluktaki isale hattı ile Mijin Kaynağından alınan
menba suyu, Şırnak şehir merkezi, Balveren, Geçitboyu, Şenoba, Yeni Hilal beldelerine
iletilerek 2023 yılına kadar olan içmesuyu ihtiyacı karşılanmıştır. Yıllık 7,28 milyon m 3
içmesuyu temin edilmektedir.
Ayrıca İdil ilçesinin 2040 yılına kadar olan yıllık 1,58 milyon m 3 içmesuyu ihtiyacı
karşılanmıştır. Silopi ilçesinin 2045 yılına kadar içmesuyu ihtiyacını karşılayacak isale
hattı ve içmesuyu arıtma tesisi tamamlanmıştır. Cizre ilçesi için inşa edilen 3,2 km’lik
isale hattı ve günlük 100.000 m3 kapasiteli içmesuyu arıtma tesisi ile Cizre’ye yıllık
19 milyon m 3 içme ve kullanma suyu sağlanmıştır.
Siirt’e, Botan, Kezer ve Çayırlı çaylarından alınan yıllık 35 milyon m3 içmesuyu
toplam 159 km isale hattı ve ileri içmesuyu arıtma tesisleri ile iletilmiştir. Böylece Siirt
şehir merkezi, Pervari, Kurtalan, Atabağı, Kayabağlar, Tillo yerleşim yerlerinin 2045 yılı
içmesuyu ihtiyacı karşılanmıştır.
Gaziantep şehir merkezinin içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılamak maksadıyla
Mizmilli mevkiindeki YAS kuyularından 47 km isale hattı döşenerek yıllık 142 milyon
m 3 içmesuyu temin edilmiştir.
Gaziantep’in çılgın projesi Düzbağ projesini tamamlayarak Suriyeli misafirlerimizin
de yoğun bir şekilde bulunduğu ilimizde içme suyu anlamında sıkıntıya son verdik.
Gaziantep’e artık kaynak suyu kalitesinde içme ve kullanma suyu verilmeye başlandı.

4
Düzbağ Barajının tamamlanmasıyla da şehre verilen su yılda 173,6 milyon m 3 ’e
yükselecek ve tamamen cazibeyle yani herhangi bir enerjiye ihtiyaç olmadan Gaziantepli
vatandaşlarımız bu suya kavuşmuş olacak.
Kilis’in içmesuyu ihtiyacın, inşa edilen Seve Barajı, terfi merkezi, isale hattı ve
içmesuyu arıtma tesisi ile karşılanmıştır. Kilis şehir merkezinin uzun vadeli içmesuyu
ihtiyacı, inşa edilen Yukarı Afrin Barajından karşılanacaktır. İçmesuyu isale hattı 2020
yılının ilk yarısında tamamlanacak ve şehir merkezine yılda ilave 19,88 milyon m³
içmesuyu temin edilecektir.
Batman şehir merkezinin 2050 yılına kadar olan içme ve kullanma suyu Zilek
Kaynaklarından temin edilecektir. Yapılan tesislerle gelecekte Ilısu Baraj rezervuarı
altında kalacak olan Zilek Kaynaklarının toplam kapasitesi olan 3,4 m3/s karşı sahile
alınmıştır. Böylece Batman şehir merkezinin uzun vadeli içme ve kullanma suyu
ihtiyacını giderme potansiyeli olan Zilek Kaynakları Ilısu Baraj gölünden korunmuştur.

Sulama Faaliyetleri
Ülkemizin en büyük kalkınma projesi olan GAP’ın en önemli kısmı sulamalardır.
Proje kapsamında toplam 1,058 milyon hektar ekonomik sulanabilir alanın sulanması
başta bölge olmak üzere bütün ülkemizin kalkınmasına büyük katkı sağlayacaktır.
27 Mayıs 2008 tarihinde uygulamaya konulan GAP Eylem Planı ile birlikte özellikle
sulama projelerinde büyük gelişim sağlanmıştır. Sulama projelerinin en önemli ve zor
bölümü olan atar damar niteliğindeki dev ana kanallar tamamlanmıştır.
İnşa edilen ana kanallardan biri de Şanlıurfa – Mardin Ana Kanalıdır. Bu kanal
adeta bir sun’i nehir gibidir. 221 km uzunluğundaki ana kanalın debisi 200 m 3 /sn olup,
Kızılırmak Nehrinin Mart ayı debisine eşittir. 221 km uzunluğundaki bu kanal
161 km’lik Süveyş Kanalından daha uzundur. Harran ana kanalının uzunluğu ise
150 km’dir. Urfa ana kanallarının uzunluğu da 70 km’dir.
Sulamalar GAP’ın en kilit bölümünü teşkil etmektedir. Bu konuda çok önemli sulama
projeleri hayata geçirilmiştir. 2002 yılına kadar GAP’ta 198.854 hektar arazi sulanırken,
son 18 yılda inşa ettiğimiz sulama projeleri 579.000 hektara çıkardık. Böylece GAP
Eylem Planında yer alan sulamalarda %55 nispetinde gerçekleşme sağlanmıştır.
Şanlıurfa, sulamalardan en fazla istifade eden illerden biridir. Şanlıurfa’da muazzam
sulama tesislerini tamamlayarak ilin münbit topraklarını suyla buluşturduk. Şanlıurfa’da
son 18 yılda 2 milyon 657 bin dekar araziyi sulamaya açtık.
Bunlardan Suruç Ovasının sulanması vatandaşlarımızın 100 yılık bir hayali idi.
Suruç Ovasının sulanması için Atatürk Barajından aldığımız suyu, toplam 2,5 milyar lira
maliyetle inşa ettiğimiz Suruç Tüneliyle ovaya aktardık. Proje; Suruç ilçe merkezi ve
134 yerleşim yerine ait toplam 950.970 dekar arazinin sulanmasını kapsamaktadır.
Suruç Ovası projenin %60’ı olan 562.950 dekar arazinin şebekesi tamamlanarak
sulamaya açılmıştır. Böylece Suruç ilçe merkezi ve 105 yerleşim yerinin zirai arazileri
suya kavuşmuştur.
Şanlıurfa’ya kazandırdığımız diğer bazı sulama tesisleri ise;
 Bozova Merkez Pompaj Sulaması

5

 Bozova Pompaj Sulaması 1. Kısım
 Bozova Pompaj Sulaması 3. Kısım
 Ceylanpınar YAS Sulamaları
 Yaylak Ovası Sulama Projesi
 Harran Ovası Sulaması 5. Kısım
 Harran Ovası Sulaması 6. Kısım
 Yukarı Harran Ovası Sulaması Ana Kanalı
 Yukarı Harran Ovası Sulama Şebekesi
 Şanlıurfa Ovası Sulaması 3. Kısım
 Şanlıurfa Buğdayhöyük Pompaj Sulaması
 Tepedibi Pompaj Sulaması
 Taşbasan Depolaması
 Taşbasan Sağ Sahil Sulaması Şebeke
 Taşbasan Sol Sahil Sulaması 1. Kısım
 Taşbasan Sol Sahil Sulaması 2. Kısım
 Mardin Ceylanpınar Ovaları Cazibe Sulaması 2. Kısım
 Mardin-Ceylanpınar Ovaları Sulamaları Aşağı Mardin Ana Kanalı 1. Kısım
 Mardin-Ceylanpınar Ovaları Sulamaları Aşağı Mardin Ana Kanalı 2. Kısım
 Mardin-Ceylanpınar Ovaları Sulamaları Aşağı Mardin Ana Kanalı 3. Kısım

Mardin’da ise sulama tesisleri için Şanlıurfa – Mardin Ana Kanalı kilit rol
almaktadır. Mardin Ceylanpınar Ovaları Cazibe Sulaması 3. Kısım Şebeke ve Mardin
Depolaması Cazibe Sulaması tesisleriyle toplam 460.620 dekar arazi sulamaya
açılacaktır. Yine Mardin Depolaması Pompaj Sulaması 1. Kademe ve 2. Kademe ile de
toplam 557.000 dekar arazi sulanacaktır.
Diyarbakır’da toplam 260.000 dekara arazi sulamaya açılmıştır. Diyarbakır’a
kazandırdığımız sulama tesislerinden en önemlisi Kralkızı-Dicle Pompaj Sulaması
1. Kısım işidir. Pamukçay Barajını inşa ettiğimiz Diyarbakır’da 7 barajın da inşaatı
devam etmektedir. Diyarbakır’da inşa ettiğimiz diğer bazı sulama tesisleri ise;
 Kralkızı-Dicle Projesi Kapsamındaki 23 Km’lik Kralkızı-Dicle İsale Kanalı
 Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması 1. Kısım
 Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması 2. Kısım Anakanal
 Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması 3. Kısım Anakanal
 Kralkızı-Dicle Cazibe Sulaması 4. Kısım Anakanal
 Batman Sağ Sahil Sulaması

6
Diyarbakır’ın ve bölgenin en büyük projelerinden biri Silvan Projesi’dir. Projenin en
büyük depolama tesisi Silvan Barajı gövde yüksekliği bakımından ülkemizin ve
Avrupa’nın kendi sınıfında en büyük barajıdır.
Silvan Barajı ise bölgenin kalkınmasına büyük katkı sağlayacaktır. 235.000 hektar
araziyi sulayacak, ülke ekonomisine yılda 1,1 milyar TL katkı sağlayacak,
305.000 kişiye istihdam sağlayacaktır. Baraj 2022 yılında tamamlanacaktır.
Adıyaman’da toplam 111.120 dekar münbit arazi sulamaya açılmıştır. Çamgazi
Sulaması ile 80.000 dekar, Samsat Pompaj Sulaması ile de 28.000 dekar münbit arazi
sulanmaktadır. Adıyaman’a Kahta Menzil Barajının inşaatını tamamladık. Bu barajın
haricinde inşaatı devam eden çok önemli barajlar bulunmaktadır. Bunlar;
 Koçali Barajı,
 Gömükan Barajı,
 Çetin Barajı,
 Çelikhan Yeşiltepe Barajı
 Gerger Çifthisar Barajı
 Gölbaşı Balkar Barajı
 Gölbaşı Çelik Barajı
 Gölbaşı Çınarlıgöl Barajı
 Adıyaman Merkez Akçalı 1 Barajı
 Adıyaman Merkez Akçalı 1 Barajı
 Adıyaman Merkez Pınaryayla Barajı

Gaziantep’te toplam 203.930 dekar araziyi sulamaya açtık. Ardıl Barajı, İslahiye
Bayraktepe Barajı, Kayacık Barajı, Nurdağı Kozluk Barajı ve Doğanpınar Barajı
tamamlanmıştır. İslahiye Güneş Barajı ile İslahiye Yesemek Barajının inşaatı devam
etmektedir.
Belkıs Nizip Pompaj Sulaması, Kayacık Sulaması ve Ardıl Barajı Sulaması
Gaziantep’in en büyük sulama tesisleridir.
Kilis’te toplam 83.150 dekar arazi sulamaya açılmıştır. Kilis’te, Seve Barajı ve
Yukarı Afrin Barajını inşa ettik. Musabeyli Barajı ile Narlıca Barajlarının inşaatı devam
etmektedir. Kayacık Sulamasının Kiliste kalan kısmı ile 69.000 dekar münbit arazi
sulamaya açılmıştır.
Batman’da toplam 138.360 dekar arazi sulamaya açılmıştır. Sulanan bu alanın
tamamı Batman Sol Sahil Sulaması ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Garzan Kozluk
Sulaması Kanalları yenilenmiştir. Ayrıca Batmanda enerji maksatlı olan Batman Barajı
da işletme safhasındadır.
Şırnak’ta Çetintepe Barajı, Musatepe Barajı, Silopi Barajı ve Şırnak Barajı inşaatı
tamamlanmıştır. Ballı Barajı, Uludere Barajı ve Kavşaktepe Barajının inşaatı devam
etmektedir.

7

Siirt’te Baykan Veysel Karani Göleti inşaatı devam etmektedir.

Enerji Faaliyetleri
GAP, enerji yönüyle de ülkemiz için çok önemli bir projedir. Türkiye’nin
hidroelektrik enerji potansiyelinin %16’sı GAP kapsamında yer almaktadır.
GAP, enerji projeleri çerçevesinde, Fırat ve Dicle nehirleri ile yan kolları üzerinde
22 baraj ve 17 hidroelektrik santral yapılarak, 7.392 MW kurulu güç ile yılda 27 milyar
kilowatt.saat enerji üretilecektir.
Enerji projelerinde gerçekleşme oranı şuanda %77’dir. İnşa edilmekte olan 3 adet
baraj ve HES’in yıllık enerji üretimi toplam 4 milyar 940 milyon kilowatt.saat’ten
fazladır.
GAP’ın Kilit Projesi; Ilısu Barajı ve HES’tir. Dolgu hacmi bakımından Türkiye’nin
2. büyük, kurulu güç bakımından 4. büyük barajıdır. Kurulu gücü 1.200 megavat, yıllık
ortalama enerji üretimi 4,12 milyar kilovatsaattir. Sadece elektrik enerjisi üretiminden
ekonomiye yılda 2,5 milyar lira katkı sağlayacaktır. Ilısu Barajı tamamlanmış olup,
su tutma işlemleri devam etmektedir.
Taşkın Koruma Faaliyetleri
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan 9 ilde, son 18 yılda toplam 262 adet taşkın
koruma tesisi inşa edilmiştir.
İnşa edilen bu tesislerle toplam 273 adet yerleşim yeri ile 37.000 dekar arazi taşkın
zararlarından korunmuştur.

Ormancılık ve Doğa Koruma Faaliyetleri
GAP’ta bulunan illere muazzam ağaçlandırma çalışmaları yapılmıştır. 2003 yılı
öncesi dönemde yıllık ortalama dikilen fidan sayısı 1,7 milyon adet iken, 2003-2019
yılları arasında GAP bölgesindeki illere yıllık ortalama 12,2 milyon adet fidan
dikilmiştir.
Bölgede bulunan 9 ilde toplam takriben 210 milyon fidan toprakla buluşturulmuştur.
Ayrıca bölgede 2 milli park ve 13 tabiat parkı ile tabiat turizmine önemli katkı
sağlanmıştır.

Meteoroloji Faaliyetleri
GAP bölgesi zirai faaliyetlerin yoğun olduğu bir bölge olması sebebiyle bütün il ve
ilçelere otomatik meteoroloji gözlem istasyonu (OMGİ) kurulmuştur. 9 ilde toplam
118 adet OMGİ kurulmuştur.
Uçuculuk faaliyetleri için vazgeçilmez olan meteorolojik ürün ve hizmetlerin
sunulması ve uçuş güvenliğine katkı sağlanması maksadıyla bölgede bulunan
8 havaalanına, havaalanı otomatik meteoroloji gözlem istasyonu kurulmuştur.

8
350 km yarıçaplı bir alanda gerçek zamanlı ve yüksek çözünürlüklü gözlem verisi
elde edilmesi, nereye, ne zaman ve ne kadar yağış düşeceğine ilişkin bilgiler sağlanması,
kuvvetli meteorolojik hadiseler ve bu hadiseler sonucu oluşan tabii afetlerin sebep olduğu
can ve mal kayıplarının azaltılması maksadıyla Şanlıurfa ve Gaziantep’e meteoroloji
radarı kurulmuştur.
Ayrıca Siirt, Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa’ya yıldırım tespit ve takip sistemi
kurulmuştur.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ